Thuốc Đông y có vô hại?

Một số người dân vẫn nghĩ rằng dùng “thuốc tây” thì nóng và độc, còn “thuốc ta” thì mát và bổ, không bổ cái này thì bổ cái kia, nên dẫn đến tình trạng dùng thuốc y học cổ truyền (YHCT) một cách bừa bãi. Đó là quan niệm hoàn toàn sai lầm bởi thuốc YHCT cũng có những tác dụng phụ gây nguy hiểm tính mạng nếu không được các thầy thuốc thăm khám bệnh và kê đơn, hướng dẫn sử dụng thuốc một cách an toàn. Xin hãy nghe các thầy thuốc nói về vấn đề này.

Ngộ độc thuốc YHCT thường gây ra những bệnh cảnh nặng nề với hậu quả rất nghiêm trọng!

38524.jpeg
TS. Phạm Duệ – Giám đốc Trung tâm Chống độc – Bệnh viện Bạch Mai.

Tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, tháng nào cũng có trường hợp ngộ độc thuốc YHCT nhập viện. Phần lớn các trường hợp này là do sử dụng thuốc YHCT không đúng. Và khi lên đến Trung tâm Chống độc, mức độ nhiễm độc của bệnh nhân thường rất nặng: tổn thương gan, viêm gan do nhiễm độc, suy thận vô niệu,… Tại đây, chúng tôi đã phải tiến hành lọc máu cho rất nhiều bệnh nhân suy gan, thận sau uống thuốc YHCT. Đã có những trường hợp tử vong, nhiều trường hợp để lại những di chứng hết sức nặng nề.

Việc chẩn đoán và điều trị cho các trường hợp này rất khó khăn, thường không xét nghiệm ra độc tố. Mỗi trường hợp ngộ độc thuốc YHCT là do mỗi bài thuốc khác nhau, mỗi bài thuốc lại gồm nhiều vị khác nhau. Do đó muốn nghiên cứu để tìm chính xác độc tố thì rất khó khăn và tốn kém. Một nguyên nhân nữa là hiện nay, người dân sử dụng thuốc YHCT rất tùy tiện. Có nhiều trường hợp uống thuốc không cần đơn, khi bị ngộ độc, Trung tâm yêu cầu thì người nhà mới về lấy đơn tại nơi chữa bệnh, lúc đó cũng không biết mức độ chính xác của đơn thuốc đến đâu. Hoặc có trường hợp chỉ mang các vị thuốc đang uống dở lên để làm bằng chứng…

Với suy nghĩ, có bệnh thì vái tứ phương nên rất nhiều người đã tìm đến lang băm theo lời giới thiệu, đồn thổi mà không cần tìm hiểu xem mức độ tin cậy của nơi mình trao gửi tính mạng. Chính vì vậy mà đã có trường hợp một bệnh nhi phải 2 lần đi cấp cứu vì nhiễm độc do uống thuốc lang băm. Sau khi phải cấp cứu truyền máu ở viện nhi, bệnh nhi ra viện với lời khuyên của bác sĩ là không nên uống thuốc Nam nữa. Nhưng khi gặp lại lang y với lời thuyết phục “trồng cây sắp tới ngày ăn quả”, bệnh nhân lại tiếp tục uống thuốc và… lại tiếp tục lên Trung tâm Chống độc vì ngộ độc. Lần này mức độ nhiễm độc nghiêm trọng hơn nhiều, quá trình điều trị giải độc tích cực kéo dài hằng năm trời mới cứu được tính mạng của cháu bé, tuy nhiên cháu có những di chứng nặng nề về phát triển trí tuệ dẫn đến mất khả năng học hành.

Thuốc YHCT vốn có rất nhiều ưu điểm, có thể chữa được một số bệnh mà Tây y gặp khó khăn. Kết hợp đông Tây y là một trong những phương châm chiến lược chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của Đảng, Nhà nước và ngành y tế Việt Nam. Nhưng khi sử dụng thuốc YHCT phải hết sức thận trọng nếu không sẽ tự đánh mất cơ hội chữa bệnh. Nếu muốn uống thuốc YHCT, lời khuyên của chúng tôi là hãy đến các bệnh viện YHCT, các khoa YHCT trong hệ thống y tế công hoặc các cơ sở YHCT tin cậy, có giấy phép hành nghề của các cơ quan có thẩm quyền. Và thang thuốc YHCT cũng phải có đơn thuốc kèm theo.

Hãy nâng cao nhận thức để tránh những hậu quả đau lòng!

38525.jpeg
TS. Đinh Thị Thu Hương – Phó Viện trưởng Viện tim mạch Quốc gia.

Mặc dù là bác sĩ được đào tạo y học hiện đại, tôi vẫn rất trân trọng những kết quả điều trị của YHCT trong một số bệnh. Việc sử dụng thuốc tây hay thuốc ta để chữa bệnh đều phải hết sức thận trọng và tuân thủ chặt chẽ chỉ định của thầy thuốc chuyên môn. Tôi đã từng chứng kiến không ít trường hợp bệnh nhân nhập viện trong tình trạng ngộ độc thuốc YHCT do tự ý tìm đến các cơ sở chữa bệnh theo lời đồn thổi. Đó là trường hợp anh Mai Văn D. 30 tuổi, ở thôn Tân Phú, Khánh Thiện, Yên Khánh, Ninh Bình, trong quá trình sửa nhà bị dị ứng sơn dẫn đến phù nề và rụng tóc… Dù đã được điều trị bệnh dị ứng ổn định, nhưng do sốt ruột vì cái đầu bị hói, anh đã nhờ người đi cắt thuốc chữa bệnh rụng tóc. Uống được vài thang thuốc thì anh phải nhập viện trong tình trạng suy tim nặng và bloc nhĩ thất cấp 3. Chúng tôi đã điều trị suy tim cho bệnh nhân và đặt máy tạo nhịp nhưng bệnh nhân đã không qua khỏi. Hay như trường hợp bệnh nhân Nguyễn Thị H., ngoài 60 tuổi, quê ở Bắc Ninh, bị bệnh tăng huyết áp, đang uống thuốc điều trị, bệnh khá ổn định. Nhân một lần đến thăm nhà bạn và được khuyên nên bỏ thuốc tây vì nóng và chuyển dùng thuốc YHCT cho mát và bổ… Cuối cùng thì bệnh nhân đã phải nhập viện trong tình trạng suy tim rất nặng với các rối loạn nhịp tim phức tạp, bệnh nhân đã được cấp cứu ở Khoa điều trị tích cực BV Bạch Mai và Viện Tim mạch Quốc gia với chẩn đoán viêm cơ tim do thuốc YHCT, sau hơn 4 tháng điều trị tích cực nhưng bệnh nhân vẫn không qua khỏi. Chưa kể đến nếu các bạn có điều kiện ghé thăm Khoa thận nhân tạo BV Bạch Mai thì 1/4 số BN đang phải chạy thận chu kỳ là do ngộ độc thuốc YHCT. Trên đây chỉ là một trong số rất nhiều trường hợp thương tâm xảy ra do thiếu hiểu biết dẫn đến quan niệm sai lầm về dùng thuốc chữa bệnh. Việc điều trị bằng Đông y hay Tây y hoặc điều trị Đông – Tây y kết hợp cần phải có sự theo dõi chặt chẽ của các thầy thuốc. Rất mong người dân hãy nâng cao nhận thức của mình về việc dùng thuốc để tránh những hậu quả đau lòng xảy ra.

Vì sao ngộ độc thuốc YHCT?

38526.jpeg
ThS. Hoàng Khánh Toàn – Trưởng Khoa y học cổ truyền – Bệnh viện TWQĐ 108.

Cũng như tân dược (thuốc tây), thuốc YHC (thuốc ta) cũng có những tác dụng không mong muốn khi sử dụng, thậm chí có thể gây chết người. Thuốc YHCT có thể dẫn tới ngộ độc vì một số lý do sau đây:

+ Bệnh nhân bị dị ứng một hoặc nhiều chất có trong thành phần của thuốc do yếu tố cơ địa. Điều này xảy ra tương tự như đối với tân dược. Tuy nhiên vì thuốc YHCT thường là một hỗn hợp gồm rất nhiều chất khác nhau nên rất khó xác định dị nguyên cụ thể.

+ Bệnh nhân dùng quá liều (do tự ý hoặc do thầy thuốc chỉ định) loại thuốc YHCT mà trong thành phần có một hoặc nhiều vị có độc như bán hạ, phụ tử, mã tiền, hoàng nàn…

+ Do trình độ hoặc do khám xét không kỹ, thầy thuốc đã kê đơn cho bệnh nhân dùng loại thuốc YHCT mà lẽ ra là phải chỉ định đối với người bệnh.

+ Do chất lượng thuốc không bảo đảm vì trồng trọt chăm bón quá nhiều hóa chất có hại, bảo quản không tốt (dùng quá nhiều lưu huỳnh…), bào chế sai quy cách hoặc vì bị nhiễm vi sinh vật có hại, đặc biệt là các loại nấm mốc dễ gây dị ứng.

+ Do nhầm lẫn dược liệu khi thu hái, mua bán và sử dụng. Điều này có thể do người bệnh tự dùng, do nhân viên y tế cân thuốc cẩu thả hoặc do gian thương cố tình đánh tráo để trục lợi (ví như dùng thương lục để làm giả nhân sâm).

+ Do bệnh nhân không tuân thủ đúng hướng dẫn của thầy thuốc về cách sắc, cách uống, liều lượng và quy trình điều trị.

+ Do người bệnh được dùng phối hợp quá nhiều loại thuốc, trong đó có cả tân dược và thuốc YHCT, nên dẫn đến sự tương tác và sản sinh những chất có hại cho cơ thể. Đây là một vấn đề rất phức tạp mà người thầy thuốc dễ bỏ qua và người bệnh cũng dễ tự ý dùng thêm với mong muốn bệnh tình nhanh thuyên giảm…

Để ngăn ngừa những tai biến do dùng thuốc YHCT, người bệnh cần phải tuân thủ triệt để hướng dẫn của thầy thuốc, không tùy tiện sử dụng thuốc YHCT khi không có chỉ định, không tự ý nâng liều và kéo dài ngày dùng. Một số vị thuốc và bài thuốc đơn giản theo kinh nghiệm dân gian có thể tự dùng, nhưng tốt nhất vẫn nên có sự tư vấn đầy đủ của thầy thuốc chuyên khoa. Khi sử dụng, nếu thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào thì phải ngừng thuốc ngay và báo lại cho thầy thuốc biết để xử trí kịp thời.

Thu Hà – Kim Oanh (thực hiện )

This entry was posted in Uncategorized and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s