Đừng để phải tiếc nuối

Hôm rồi, một cô học trò cũ mang đến biếu tôi cuốn sách “60 năm hoạt động của ngành dược Việt Nam”. Quyển sách bìa cứng, dày dặn, in ấn khá trang trọng, khiến mình và một số đồng nghiệp không khỏi ngỡ ngàng. Ngoài phần mở đầu (lời tựa của Bộ trưởng Bộ Y tế, lời nói đầu của nhóm biên soạn, chân dung của 10 vị Bộ trưởng Bộ Y tế từ 1945 đến nay), sách gồm 5 chương lớn. Mỗi chương, mỗi giai đoạn đều có đề cập đến các nội dung hoạt động của ngành lúc đó, từ cơ quan quản lý nhà nước, các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dược học cổ truyền, dược liệu, quản lý chất lượng thuốc, dược bệnh viện, đào tạo nhân lực dược, nghiên cứu khoa học…; bao gồm cả quân và dân dược.

34973.jpeg

Dây chuyền nén thuốc hiện đại của Công ty cổ phần dược Minh Hải.

Trong chương V: Nhân vật và sự kiện, có nêu:

– Các tổ chức xã hội nghề nghiệp dược (Hội Dược học Việt Nam, Hội Dược liệu VN, Hiệp hội sản xuất kinh doanh dược VN).

– Các cá nhân tiêu biểu: 5 người: DS. Vũ Công Thuyết, GS.TS. Trương Công Quyền, GS.TS. Đỗ Tất Lợi, TS.VS. Nguyễn Duy Cương, GS.TS. Nguyễn Văn Đàn.

– Danh sách (một số có ảnh) cán bộ dược là: thứ trưởng Bộ Y tế (5 người), đại biểu quốc hội (9 người), anh hùng lao động (6), đơn vị anh hùng (7), nhà giáo nhân dân (4), thầy thuốc nhân dân (5), các cá nhân và đơn vị được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh (4), các cán bộ được cử làm giám đốc sở y tế (6), và làm lãnh đạo: vụ, cục, viện, trường, tổng công ty dược… giai đoạn 1945-2007…

Tuy nhóm biên soạn trong lời nói đầu, viết: “Coi đây (quyển sách này) là những điều sơ thảo bước đầu sẽ làm tài liệu nghiên cứu biên soạn lịch sử ngành dược sau này được tốt hơn, đầy đủ hơn, hoàn thiện hơn… nhưng nội dung tài liệu khá phong phú, phản ánh những biến động của ngành qua những giai đoạn lịch sử của đất nước. Những điều làm cho các cán bộ dược và những người yêu mến ngành dược quan tâm: là xuất phát hầu như chẳng có gì, nguồn thuốc hoàn toàn dựa vào ngoại nhập, bước vào kháng chiến chống Pháp, với một số lượng thuốc tồn kho ở vài Bệnh viện Đồn Thủy (nay là Bệnh viện TW quân đội 108) và Phủ Doãn (Bệnh viện Việt Đức ngày nay) cùng với một lần đi mua thuốc ở Hồng Kông của DS. Hoàng Xuân Hà, ngành dược Việt Nam đã phát huy tinh thần tự lực cánh sinh và trí sáng tạo, bào chế được khá nhiều loại thuốc phục vụ cho quân và dân y. Ý chí khắc phục khó khăn này không chỉ thể hiện ở chiến khu Việt Bắc (nơi Trung ương đóng) mà còn ở Liên khu 3 và 4, Huế và khu 5, miền Nam Trung bộ đến miền Nam, cực Nam cũng như Tây Nguyên. Cũng với tinh thần đó, ngành dược VN ngày càng xây dựng được hệ thống sản xuất gồm nhiều doanh nghiệp sản xuất thuốc hiện đại, đạt tiêu chuẩn thực hành tốt sản xuất thuốc (GMP) với đủ loại hình: nhà nước, cổ phần, liên doanh 100% vốn nước ngoài… Bảo đảm được phần lớn nhu cầu thuốc của nhân dân, với chất lượng tốt, giá hợp lý. Điều lưu ý nữa là việc đào tạo nhân lực dược. Suốt 80 năm, nước Pháp cai trị nước ta chỉ đào tạo được 22 dược sĩ Đông Dương (tương đương dược sĩ trung cấp) và 36 dược sĩ hạng nhất (dược sĩ đại học) thì ngành dược cách mạng VN xuất phát lúc đầu chỉ có trên dưới 10 dược sĩ hạng nhất và một số ít sinh viên (quân dược). Với số vốn ít ỏi, quý hiếm đó, ngay trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp đầy khó khăn, thiếu thốn nhưng nhiều lớp đào tạo cán bộ dược (quân dược sĩ, dân dược sĩ, dược tá…) đã được mở ở nhiều nơi, kể cả ở những chiến trường xa, ác liệt như Liên khu V, Nam Bộ. Chính nhờ có đội ngũ nhân lực dược đông đảo đó đã góp phần cho ngành làm trọn nhiệm vụ chính trị được Đảng và Nhà nước giao. Và cũng nhờ tinh thần hiếu học, phấn đấu vươn lên nhiều cán bộ đó đã trở thành giáo sư, tiến sĩ, những cán bộ lãnh đạo ở nhiều cấp.

Và ngày nay, nhìn lại đội ngũ cán bộ dược, với hàng vạn dược sĩ đại học và dược sĩ trung học, hàng chục giáo sư, hàng trăm tiến sĩ… đối chiếu với con số quá khiêm tốn về số lượng dược sĩ đào tạo thời Pháp thuộc, chúng ta càng thêm tin tưởng vào tương lai tốt đẹp của ngành. Các ảnh tuy là minh họa nhưng không kém phần giá trị. Nhiều ảnh đã nói lên sự quan tâm của lãnh đạo Đảng và Chính phủ đối với ngành dược (trang 44: Bác Hồ đến thăm phòng thí nghiệm của Trường đại học Y dược khoa Hà Nội; trang 93 Tổng bí thư Lê Duẩn thăm Xí nghiệp dược phẩm 2/9 tại TP. HCM, trang 114: Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh thăm Xí nghiệp Dược phẩm Trung ương I, trang 169: Thủ tướng Phạm Văn Đồng thăm Trường đại học Dược…), điều này là một trong những nguyên nhân để ngành phát triển… Rất nhiều ảnh có giá trị lịch sử, gợi lại những cảnh sản xuất thuốc những năm 1950, 1960…, cảnh đóng gói thuốc chuyển ra tiền tuyến, cảnh trồng trọt thu hái cây thuốc để chế biến thuốc Nam, cảnh thầy trò Trường đại học Dược quần xắn cao, chống gậy, lội nước tham gia chống lụt (1971)… Điều phấn khởi, khi so sánh các ảnh sản xuất thuốc trong điều kiện chiến tranh khó khăn, thiếu thốn với những bức ảnh chụp những cơ sở sản xuất hiện nay hoành tráng, khang trang với những dây chuyền bào chế thuốc tiên tiến, hiện đại… nói lên một ngành dược VN đầy sức sống trong tương lai.

Đọc rồi mình thấy hơi tiếc bởi quyển sách không tránh khỏi các khiếm khuyết:

– Có sự không thống nhất giữa các trang về ngày nhận chức và thôi chức của 4 thứ trưởng về dược; sai họ và tên đệm, sai chức danh của một số cá nhân. Chưa đề cập đến một số cán bộ dược từng là lãnh đạo ở Cục quân y (Cục phó, Hiệu phó Học viện Quân y) hoặc ở ngành khác (Phó tổng giám đốc Tổng công ty xuất nhập khoáng sản – Bộ Ngoại thương).

– Chưa có tên các giáo sư, các tiến sĩ khoa học, các doanh nhân thành đạt của ngành. Mình nói chuyện với một số đồng nghiệp già, thấy mọi người đón nhận quyển sách với niềm thích thú vì đây là lần đầu tiên ngành dược được ghi lại quá trình hoạt động qua 60 năm, biết bao nhân vật và sự kiện được làm sống lại không chỉ bằng chữ in mà còn là các ảnh đầy ắp kỷ niệm. Ý kiến đa số đều mong Bộ Y tế và Hội Dược học Việt Nam sớm thống nhất chủ trương biên soạn quyển “Lịch sử ngành dược Việt Nam” vì hiện nay các trường đại học và trung học khi giảng lịch sử ngành dược chỉ căn cứ vào quyển: “Góp phần xây dựng lịch sử ngành dược VN” của cố dược sĩ Trương Xuân Nam, xuất bản năm 1985. Những người từng chứng kiến và tham gia trực tiếp vào những ngày đầu tiên thành lập ngành cũng như những cán bộ từng là lãnh đạo ngành trong những giai đoạn đầy biến động hầu hết đã cao tuổi, không sớm khai thác những ý kiến, đóng góp quý báu đó sẽ thật là điều đáng tiếc…

DS. Trần Kim Nga

This entry was posted in Uncategorized and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s