Cây vòi voi – Không dùng làm thuốc uống!

Cây Vòi voi có tên là Thiên Gia Thái, Đại vĩ đao, Cẩu vĩ trùng. Tên khoa học là Heliotropium indicum L hoặc Heliotripium anisophyllum P de B. Họ Vòi voi (Borraginaceae).

Cây Vòi voi có tên là Thiên Gia Thái, Đại vĩ đao, Cẩu vĩ trùng. Tên khoa học là Heliotropium indicum L hoặc Heliotripium anisophyllum P de B. Họ Vòi voi (Borraginaceae).

32880.jpeg

Vừa rồi, trong dịp đi Thái Nguyên thăm lại nơi công tác xưa, tôi tình cờ gặp lại người quen cũ. Nhà ông ở mặt đường, mở hiệu khám bệnh bốc thuốc Đông Y, trương biển hiệu có phép hẳn hoi. Ông và cậu con trai đang phơi mấy nong cây vòi voi băm thành đoạn. Thấy tôi, ông mời vào chơi. Tôi vừa bước vào nhà, vừa hỏi: “Ông dùng cây vòi voi làm thuốc chữa bệnh gì ?”. Ông nói: “Tiếng là gia truyền nhưng thực là theo sách cả đấy. Tôi dùng cây Vòi voi làm thuốc sắc chữa phong thấp theo sách của Bộ và Viện Đông Y đấy”. Tôi nói: “Các sách ấy xuất bản trước năm 1985. Lúc ấy chúng ta chưa biết cây Vòi voi có chất độc. Năm 1985, được Tổ chức y tế thế giới cảnh báo: Cây Vòi voi không dùng làm thuốc uống do có độc tính cao với gan. Nó huỷ hoại tổ chức gan, gây đau bụng, ỉa chảy xuất huyết lan toả, có thể gây ung thư.

Quá trình gây độc này xuất hiện từ từ nên khó phát hiện. Bộ Y tế nước ta đã có thông báo cho các Sở y tế tỉnh, thành phố và các đơn vị trong ngành biết để không dùng cây Vòi voi làm thuốc uống tránh gây tai nạn cho bệnh nhân. Như vậy, cây Vòi voi chỉ còn dùng làm thuốc đắp ngoài da để chữa: bầm tím do tụ huyết, viêm tấy, áp xe, mụn nhọt trong giai đoạn chưa có mủ, khi có kết quả tốt phải ngừng thuốc ngay. Thuốc đắp dùng lá cây Vòi voi tươi giã nát hoặc Vòi voi khô chế cao rượu”. Ông phân trần: “Bây giờ ông nói tôi mới biết, chuyện này như vậy đã hơn 15 năm rồi, không biết Sở Y tế Bắc Thái ngày ấy có thông báo cho Y tế huyện, xã không, chứ ở huyện Đồng Hỷ thì chẳng ai biết cả. Vì vậy, các cơ sở y tế vẫn dùng cây Vòi voi làm thuốc uống chữa phong thấp”. Nói rồi ông đến tủ sách lấy ra mấy quyển sách nhờ tôi tìm xem chỗ nào có ghi cây Vòi voi hoặc vị Vòi voi để ông sửa :

– Sách “Thuốc Nam châm cứu” phần dược của Viện Đông Y in năm 1967. Có cây Vòi voi ở trang 68.

– Sách “Hướng dẫn thuốc Nam châm cứu” của Bộ y tế in năm 1977 có cây Vòi voi ở trang 125.

– Sách “Hướng dẫn trồng và sử dụng thuốc Nam châm cứu” của Vụ Dược chính in năm 1983 có cây Vòi voi ở trang 218 và 234.

– Đến quyển “Hướng dẫn sử dụng thuốc Nam theo y lý cổ truyền” của DS Nguyễn Đức Đoàn in năm 1990 có nói đến vị Vòi voi ở trang 212 thì ông phản ứng ngay. Ông hỏi tôi “Tại sao cán bộ trung ương mà cũng không biết Vòi voi có độc, không được uống à ?”. Tôi bào chữa: “Ông không nhớ dân gian ta có câu “Thánh nhân cũng có khi nhầm à”. Cậu con trai ông đang đọc tờ Sức khoẻ và đời sống số 111 ngày 14/9/2002 cũng mang báo đến hỏi tôi:”Thưa bác, báo cũng có công thức thuốc chữa phong thấp có vị Vòi voi đây này ?. Tôi nói:”Người viết báo cũng giở sách ra chép, mà sách thì chưa sửa nên mới ra thế này. Vậy tốt nhất là: người biết phải bảo người chưa biết, khi biết rồi thì phải sửa ngay các sách báo có trong tay để tránh sau lại nhầm. Cứ tin là: nói có sách, sách cũng có khi sai, mà đây là cái sai chết người ấy chứ”

Ghi chú: Cây Vòi voi có tên là Thiên Gia Thái, Đại vĩ đao, Cẩu vĩ trùng. Tên khoa học là Heliotropium indicumL hoặc Heliotripium anisophyllum P de B. Họ Vòi voi (Borraginaceae). Cây mang tên Vòi voi do cụm hoa của nó giống vòi con voi. Hoa màu trắng hoặc tím nhạt, lá hình trứng dài, đầu nhọn, mép có răng cưa, phiến lá co, hơi nhăn nheo. Toàn cây có lông (xem ảnh). Cây mọc hoang nơi ẩm thấp khắp mọi nơi

DS Trần Văn Thuyết

This entry was posted in Uncategorized and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s